Trong cơ thể chúng ta, nếu trái tim luôn đập những nhịp mạnh mẽ để báo hiệu sự sống, phổi phập phồng theo từng hơi thở, thì có một cơ quan lại chọn cách làm việc miệt mài trong im lặng. Đó chính là thận - những "người hùng thầm lặng" lọc sạch cho cơ thể bạn mỗi ngày.
Đôi khi, sự im lặng lại là một rủi ro lớn. Các bệnh lý về thận thường tiến triển âm thầm, không gây đau đớn hay triệu chứng rõ ràng cho đến khi đã ở giai đoạn muộn. Ngày Thận Thế Giới (World Kidney Day) ra đời, như một hồi chuông nhắc nhở chúng ta hãy quan tâm và yêu thương cơ thể mình đúng cách.
Đó là một chiến dịch toàn cầu được tổ chức vào ngày Thứ Năm, tuần thứ hai của tháng 3 hàng năm Ngày 12/03/2026 được chọn là Ngày Thận Thế Giới - đánh dấu kỷ niệm 20 năm của chiến dịch với chủ đề “Sức Khỏe Thận Cho Mọi Người – CHĂM SÓC CON NGƯỜI - BẢO VỆ HÀNH TINH”
Thông điệp này mang một tầm nhìn rộng lớn và nhân văn sâu sắc: Sức khỏe Thận cho mọi người: Chăm sóc con người, Bảo vệ hành tinh "Kidney Health for All: Caring for People, Protecting the Planet"
Hiểu về hai thận của bạn
Thận là cơ quan có dạng hình hạt đậu, tuy nhỏ nhưng đảm nhận những vai trò to lớn:
- Máy lọc tự nhiên: Loại bỏ độc tố và chất dư thừa ra khỏi máu.
- Người điều phối huyết áp: Sản xuất hormone giúp kiểm soát huyết áp của bạn.
- Người bảo vệ xương: Kích hoạt Vitamin D để giữ cho xương chắc khỏe.
- Nhà máy tạo máu: Kích thích cơ thể sản xuất hồng cầu.
Bệnh thận thường phát triển rất lặng lẽ. Tuy nhiên, nếu chú ý, bạn vẫn có thể nhận ra những lời "kêu cứu" sớm từ cơ thể:
- Dấu hiệu sớm cần lưu tâm:
- Đi tiểu nhiều hơn, đặc biệt là vào ban đêm: Đây là dấu hiệu cho thấy thận đang gặp khó khăn trong việc cô đặc nước tiểu.
- Nước tiểu có nhiều bọt: Bọt không tan cảnh báo lượng protein đang bị rò rỉ vào nước tiểu thay vì được giữ lại trong cơ thể.
- Phù mặt, phù chân: Do thận lọc không hiệu quả, chất lỏng và natri tích tụ gây phù nề, thường thấy rõ vào buổi sáng ở mắt hoặc cuối ngày ở chân.
Những dấu hiệu cảnh báo từ cơ thể
- Khi bệnh trở nặng:
- Cảm thấy cực kỳ mệt mỏi, thiếu máu, khó tập trung.
- Buồn nôn, chán ăn do độc tố tích tụ trong máu.
- Ngứa dai dẳng, hơi thở có mùi khai.
- Khó thở do chất lỏng tích tụ trong phổi.
Nếu bạn có bệnh nền là tiểu đường, huyết áp cao, béo phì, người hút thuốc lá hoặc gia đình có tiền sử bệnh thận, bạn thuộc nhóm có nguy cơ cao và cần đặc biệt chú ý đến các dấu hiệu này.
8 nguyên tắc vàng để bảo vệ thận của bạn
Phòng bệnh bao giờ cũng tốt hơn chữa bệnh. Trên thực tế, bệnh thận hoàn toàn có thể phòng ngừa hoặc làm chậm quá trình tiến triển nếu bạn áp dụng "8 Nguyên tắc vàng" sau đây vào lối sống hàng ngày:
1. Ăn uống lành mạnh và uống đủ nước: Giảm lượng muối trong khẩu phần ăn và duy trì uống khoảng 2-3 lít nước mỗi ngày (trừ khi có chỉ định khác của bác sĩ).
2. Kiểm soát đường huyết: Rất quan trọng để ngăn ngừa tổn thương mạch máu nhỏ trong thận.
3. Theo dõi và kiểm soát huyết áp: Huyết áp cao là một trong những "kẻ thù" lớn nhất của thận.
4. Vận động thường xuyên: Tập thể dục giúp kiểm soát cân nặng và huyết áp.
5. Cẩn trọng với thuốc giảm đau: Không lạm dụng các loại thuốc không kê đơn (như NSAIDs) vì chúng có thể gây hại cho thận nếu dùng lâu dài.
6. Duy trì cân nặng hợp lý: Giảm gánh nặng cho thận và giảm nguy cơ tiểu đường.
7. Không hút thuốc lá: Thuốc lá làm giảm lưu lượng máu đến thận và gây nguy cơ xơ vữa mạch máu.
8. Tầm soát thận định kỳ: Việc xét nghiệm máu (đo độ lọc cầu thận eGFR), xét nghiệm nước tiểu và siêu âm là những cách đơn giản, chi phí thấp nhưng mang lại hiệu quả cao để phát hiện bệnh sớm
Bạn không cần phải đợi đến khi cơ thể lên tiếng mới bắt đầu chăm sóc sức khỏe. Nhân Ngày Thận Thế Giới năm nay, hãy dành tặng bản thân và những người yêu thương một món quà thiết thực: Một lịch hẹn kiểm tra sức khỏe tổng quát. Sức khỏe của bạn là tài sản quý giá nhất. Hãy bảo vệ hai thận, bảo vệ chính mình và cùng nhau kiến tạo một môi trường sống lành mạnh hơn.
BS. Đặng Phúc Thịnh - Khoa Nội thận - Tiết niệu
Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức
