Trong thời gian qua chủ đề gây hoang mang dư luận hiện nay là cơ quan chức năng liên tục phát hiện nhiều trường hợp thịt heo không rõ nguồn gốc, có dấu hiệu từ động vật mắc bệnh, không qua kiểm dịch nhưng vẫn bị tuồn ra thị trường. Đặc biệt là thông tin phát hiện sản phẩm đồ hộp của Công ty Cổ phần Đồ hộp Hạ Long có liên quan đến thịt heo nhiễm virus Dịch tả châu Phi (ASFV) đang gây dư luận tiêu cực trong xã hội. Không ít người hoang mang, lo lắng không biết những nguy cơ có thể xảy ra khi ăn thực phẩm bẩn. Vậy ăn thịt heo bệnh hay ăn các thực phẩm được sản xuất từ heo bệnh có được không, nó ảnh hưởng như thế nào đến sức khỏe? Hãy cũng trang bị thêm kiến thức qua bài viết dưới đây.
Tuyệt đối không sử dụng thịt heo bệnh dùng làm thực phẩm.
Tại khoa Truyền Nhiễm – Bệnh viện đa khoa Khu vực Thủ Đức, thường xuyên tiếp nhận điều trị các trường hợp nhiễm khuẩn liên quan đến ăn thực phẩm bẩn, thịt heo bệnh... Trong đó, có nhiều trường hợp đến với tình trạng nặng như: sốc nhiễm trùng, viêm màng não, suy đa cơ quan. Điều đáng nói hơn, các bệnh nhân đều nghĩ rằng: “ Chỉ cần nấu chín thực phẩm, dù heo có bệnh cũng có thể ăn được”. Tuy nhiên, việc sử dụng thực phẩm bẩn, thịt heo bệnh vào chế biến thực phẩm tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.
Vậy tại sao không được ăn thực phẩm bẩn, thịt heo bệnh dù đã nấu chín?
Đó là bởi vì khi heo bị nhiễm bệnh, sức đề kháng của chúng giảm mạnh, tạo điều kiện cho nhiều mầm bệnh khác tấn công. Heo bệnh có thể đồng thời nhiễm nhiều vi sinh vật gây bệnh nguy hiểm như:
● Vi khuẩn: Liên cầu khuẩn lợn (S. suis) gây viêm màng não, sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan, tử vong. Chúng có thể lây qua vết thương hở khi chế biến hoặc ăn thịt chưa nấu chín kỹ. Vi khuẩn Salmonella, vi khuẩn E.coli gây ngộ độc thực phẩm cấp tính, tiêu chảy, sốt, suy thận.
● Ký sinh trùng: Giun xoắn, sán dây lợn (ấu trùng di chuyển đến cơ, mắt, thần kinh trung ương gây tổn thương)
● Virus: Dịch tả lợn châu Phi (ASF) (Virus tồn tại lâu trong thịt, nguy cơ lây nhiễm gián tiếp qua tiếp xúc.Nhiễm độc tố:
● Độc tố Botulinum: Sản sinh từ vi khuẩn C. botulinum trong môi trường kín khí (đồ hộp), cực độc, không bị phá hủy bởi nhiệt độ nấu thông thường.
chúng đều là những tác nhân hoàn toàn có thể gây ra các bệnh lý nguy hiểm ở người. Khi bị nhiễm bệnh cơ thể có thể có các triệu chứng nhiễm độc từ nhẹ đến nặng. Các dấu hiệu đó bao gồm:
Các dấu hiệu nhận biết các triệu chứng ngộ độc thực phẩm
Thông thường các triệu chứng ngộ độc thực phẩm (NĐTP) cấp tính có thể xuất hiện sau từ vài phút, vài giờ, vài ngày sau khi ăn những thực phẩm bị nhiễm khuẩn có chứa độc tố hay các hóa chất độc hại. Tùy từng mức độ NĐTP mà có những biểu hiện và dấu hiệu bệnh khác nhau như sau:
NĐTP nhẹ thường ít nguy hiểm đến tính mạng, khi bị NĐTP người bệnh có các dấu hiệu sau:
● Đau bụng: đây là dấu hiệu rất phổ biến khi bị NĐTP, xảy ra khá sớm sau khi ăn thực phẩm không đảm bảo.
● Nôn ói: đây là một trong những cách tự nhiên giúp cơ thể dễ dàng đào thải các chất gây ngộ độc ra ngoài cơ thể. Tuy nhiên khi nôn ói quá nhiều có thể gây nguy hiểm đến tính mạng do mất nước, rối loạn điện giải…
● Tiêu chảy: đây là triệu chứng thường xuất hiện khi bị ngộ độc và cũng là một biện pháp giúp cơ thể đào thải chất độc nhanh hơn, trong NĐTP nhẹ biểu hiện tiêu chảy không quá ba ngày. Cũng giống như triệu chứng nôn ói, khi tình trạng tiêu chảy quá nhiều và kéo dài cũng gây nguy hiểm đến tính mạng.
● Sốt: với mức độ NĐTP nhẹ thì người bệnh có thể không sốt hoặc sốt nhẹ, đây là một triệu chứng bảo vệ cơ thể giúp hệ thống miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
● Vã mồ hôi: có nhiều trường hợp, dấu hiệu NĐTP sớm là vã mồ hôi liên tục, ngay cả khi cơ thể đang nghỉ ngơi không vận động hay ngồi trong môi trường mát mẻ.
● Mệt mỏi và chán ăn: người bệnh bị mất nước, sốt, đau bụng, tiêu chảy dẫn đến không muốn ăn uống.
NĐTP nhẹ thường ít nguy hiểm đến tính mạng nhưng nó cũng có thể khiến người bệnh mệt mỏi, khó chịu. Vì vậy, dù ở mức độ nhẹ cũng cần được phát hiện sớm để có những phương pháp chăm sóc phù hợp nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng đến sức khỏe. NĐTP rất nguy hiểm nếu bệnh nhân có các dấu hiệu sau đây:
● Các biểu hiện bệnh nặng ở đường tiêu hóa như đi ngoài phân có máu, nôn quá nhiều, tiêu chảy kéo dài.
● Có dấu hiệu mất nước như mắt trũng, tiểu ít, họng khô.
● Các triệu chứng thần kinh: sốt cao, co giật, đau đầu, chóng mặt, đặc biệt mắt nhìn mờ, nói khó, tê liệt cơ.
● Các triệu chứng về tim mạch: mạch nhanh, thở nhanh, tụt huyết áp, loạn nhịp tim, khó thở.
Các biện pháp ngăn ngừa ngộ độc thực phẩm
Ngộ độc thực phẩm là bệnh do ăn thực phẩm bị ô nhiễm. Các nguyên nhân gây ra bệnh do thực phẩm bao gồm: vi khuẩn, vi rút và ký sinh trùng hoặc độc tố của chúng. Do vậy, việc biết cách phòng tránh ngộ độc thực phẩm là một kỹ năng quan trọng mà mọi người nên nắm vững
● Ăn đồ chín, còn hạn: Ăn chín, uống sôi; hạn chế ăn đồ sống hoặc tái. Không ăn thức ăn ôi thiu, đã hết hạn sử dụng.
● Khi chế biến thực phẩm có dấu hiệu bất thường thì không nên tiếp tục sử dụng.
● Sử dụng các thực phẩm đảm bảo chất lượng, rõ nguồn gốc xuất xứ, có dấu kiểm dịch.
● Không sử dụng các thức ăn chế biến không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm: ví dụ như xiên que, trà sữa…trên các xe đẩy không đảm bảo che đậy, vệ sinh và không rõ nguồn gốc.
● Tách biệt đồ sống và chín: Có vật dụng chế biến riêng thức ăn chín và sống; nếu dùng chung phải rửa sạch sau mỗi lần chế biến thức ăn sống.
● Đậy thức ăn: Khi không để tủ lạnh cần che đậy cẩn thận để tránh bụi, ruồi muỗi
● Đun lại: Thức ăn thừa ở nhiệt độ hơn 70 độ C trước khi ăn
● Bảo quản lạnh: Bảo quản thức ăn trong tủ lạnh, không nên để quá 2 giờ ở nhiệt độ thường. Thức ăn đã chế biến không nên sử dụng nếu đã bảo quản trong tủ lạnh quá 72 giờ.
● Rửa tay: Bằng xà phòng trước và sau khi chế biến thức ăn, trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh...
● Vệ sinh bếp: Giữ bếp và các vật dụng làm bếp sạch sẽ.
Mỗi người cần trở thành người tiêu dùng thông thái bằng cách: nói không với việc mua bán, vận chuyển, giết mổ heo bệnh, heo chết hoặc sản phẩm không rõ nguồn gốc. Khi mua thịt, nên chọn nơi uy tín, có dấu kiểm dịch của cơ quan thú y. Trong chế biến, thịt heo phải được nấu chín hoàn toàn để tiêu diệt cả vi rút tả lợn châu Phi lẫn các mầm bệnh khác. Không nên ăn tiết canh, nem chua, thịt chua, thịt tái, những món ăn tiềm ẩn nguy cơ lây bệnh cao…
Khi bản thân xuất hiện các dấu hiệu của NĐTP cần nhanh chóng đến ngay các cơ sở y tế gần nhà để được thăm khám và điều trị, không chủ quan tự ý điều trị tại nhà dẫn đến tình trạng bệnh nặng hơn.
Trên đây là các lưu ý khi sử dụng và chế biến các thực phẩm, cũng như một số thông tin về ngộ độc thực phẩm. Bài viết hy vọng sẽ trang bị cho độc giả thông tin cơ bản để đảm bảo an toàn cho bản thân và gia đình trong đời sống hàng ngày cũng như dịp tết truyền thống sắp tới.
BS. Huỳnh Minh Nhựt - Khoa Nhiễm
Bệnh viện Đa Khoa khu vực Thủ Đức
